
Yangon, Myanmar, 21 to'o 24 Setembru 2026, delegasaun husi Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) hola parte iha enkontru dijitál tolu ASEAN nian ne'ebé hala'o iha Novotel Yangon Max. Delegasaun ne’e lidera husi Sr. Ambrosio M. B. Amaral, Diretór Jerál Komunikasaun, no inklui Sr. Agustinho Bruno Halle (Xefe Gabinete Dijitalizasaun no Siberseguransa), Sr. Pedro Amaral (Diretór, DNIC), Sra. Georgina E. da Silva Garcia (Administradór Finansas, ANC) no Sr. Fabio de Magalhaes (Tékniku Reguladór, ANC).
Enkontru sira hanesan Fórum Protesaun no Privasidade Dadus ASEAN nian ba dala 9 (ADPPF), enkontru Konsellu Reguladór Telekomunikasaun ASEAN nian ba dala 32 (ATRC) ho nia konsulta sira nomos parseiru diálogu sira hanesan Telekomunidade Ázia-Pasífiku (APT), no Retiru Daruak Líder sira ADGSOM-ATRC nian iha tinan 2026.
Timor-Leste nia atualizasaun nasionál ba ATRC
Timor-Leste aprezenta nia atualizasaun regulamentár ba ATRC. Relasionadu ho populasaun nebe kobre 4G/LTE no mos penetrasaun internet nian. Aprezentasaun ne'e mos estabelese rezumu ba espektru no 5G: jestaun espektru iha 2026–27, Planu Nasionál IMT nian iha 2027–28, no banda 5G primária ida husi 2028.
Protesaun ba dadus
Iha ADPPF, Timor-Leste relata progresu kona-ba ninia esbosu komprensivu Lei Protesaun Dadus Pesoál. Ministériu Justisa hala’o konsulta públika ida, no esbosu ne’e agora sei halo revizaun no finaliza molok ba iha Konsellu Ministru.
Planu serbisu rejionál ba 2027
Retiru ne'e konsidera hanesan Planu Serbisu ADGSOM-ATRC 2027, ne'ebé inklui projetu 20. Timor-Leste iha ninian proposta, Treinamentu Abilidade Dijitál Inkluzivu ba Komunidade Rurál sira, Feto, no Ema ho Defisiénsia sira, entre sira. Japaun mós relata ona katak projetu ne’e iha hela revizaun Sekretariadu ASEAN nian ba finansiamentu husi Fundu TIC ASEAN–Japaun. Aprovasaun finál sei konfirma ho Sekretariadu ASEAN nian.
Etapa sira tuirmai
Delegasaun nia planu akompañamentu inklui fó informasaun ba instituisaun nasionál sira kona-ba rezultadu sira, konfirma pontu fokál sira ba grupu traballu ASEAN ida-idak, fó feedback kona-ba Kuadru Forsa Traballu Siberseguransa ASEAN nian, haree filafali esbosu Inisiativa Asaun “AI+” Xina-ASEAN nian molok Simeira ASEAN-Xina ba dala 29, no diskute prosesu adezaun ba APT.
“Ba Timor-Leste, enkontru sira ne’e marka mudansa husi ema foun ba kontribuinte,” konklui relatóriu delegasaun nian. ANC sei kontinua hola parte iha serbisu ASEAN no APT nian kona-ba espektru, governasaun AI, siberseguransa no konetividade satélite.